สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)

สวรส. เข้าร่วมประชุมพิจารณาปัจจัยที่มีผลต่อฐานะทางการเงินของโรงพยาบาล

วันที่ 15 กันยายน 2569 ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข และอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาประสิทธิภาพและความยั่งยืนทางการเงินของโรงพยาบาลภาครัฐ เข้าร่วมการประชุมคณะอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาประสิทธิภาพ และความยั่งยืนทางการเงินของโรงพยาบาลรัฐ ในคณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ครั้งที่ 10/2569 ณ ห้องประชุม 202 ชั้น 2 อาคารรัฐสภา การประชุมได้พิจารณาประเด็นความเชื่อมโยงของปัจจัยต่างๆ ในระบบบริการสุขภาพโดยรวมที่ส่งผลต่อฐานะทางการเงินของโรงพยาบาล โดยพบว่า ปัญหาทางการเงินของโรงพยาบาลไม่ได้เกิดจากความไม่สมดุลระหว่างรายรับและรายจ่ายของโรงพยาบาลเท่านั้น แต่มีจุดเริ่มต้นจากภาระด้านสุขภาพของประชาชน ซึ่งเป็นปัจจัยกำหนดปริมาณและความซับซ้อนของบริการ นำไปสู่ทรัพยากรและต้นทุนที่จำเป็นต้องใช้ในการให้บริการ ขณะที่รายรับและการชดเชยค่าบริการขึ้นอยู่กับงบประมาณที่ได้รับการจัดสรรและกลไกการจ่ายเงิน ส่งผลให้ความสมดุลระหว่างรายรับกับต้นทุนการให้บริการมีความสัมพันธ์โดยตรงกับสภาพคล่อง ฐานะทางการเงินของโรงพยาบาล คุณภาพและความต่อเนื่องของบริการ ซึ่งมีปัจจัยที่โรงพยาบาลสามารถบริหารจัดการได้ เช่น รายได้ การบริหารเตียง ส่วนปัจจัยที่โรงพยาบาลไม่สามารถบริหารจัดการได้ เช่น อัตราการจ่ายชดเชย ระบบส่งต่อ กฎระเบียบ และการต้องคำนึงถึงภารกิจสาธารณะที่มีความจำเป็นต้องดำรงไว้ แม้อาจไม่ก่อให้เกิดความคุ้มทุนทางการเงิน

คณะอนุกรรมาธิการฯ มีข้อเสนอเชิงนโยบายเบื้องต้น เช่น 1) ควรมีการวางกรอบการเงินการคลังสุขภาพในระยะกลาง เพื่อให้สามารถประเมินสถานการณ์เกี่ยวกับแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของภาระบริการและรายจ่าย ความจำเป็นในการใช้ทรัพยากร และการจัดลำดับความสำคัญของการใช้งบประมาณ โดยควรพิจารณาครอบคลุมทั้งรายรับ ต้นทุน ความเสี่ยงทางการเงิน และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเทคโนโลยี ซึ่งการเพิ่มแหล่งงบประมาณ ควรดำเนินการควบคู่ไปกับการจัดสรรทรัพยากรที่เหมาะสม การพัฒนากลไกการจ่ายค่าชดเชยค่าบริการที่สะท้อนต้นทุน และการกำกับประสิทธิภาพในการใช้งบประมาณ 2) ควรปรับระบบการจัดสรรงบประมาณและกลไกการจ่ายเงิน โดยพิจารณาจัดทำฐานข้อมูลต้นทุนการให้บริการที่มีมาตรฐานเดียวกัน เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำหนดกลไกการจ่ายเงินที่สามารถสะท้อนต้นทุนได้อย่างเหมาะสม การกำหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และระยะเวลาการจ่ายเงินชดเชยค่าบริการให้มีความชัดเจน รวมถึงการแยกต้นทุนความพร้อม ภารกิจสาธารณะ ภารกิจของโรงพยาบาลในพื้นที่พิเศษ ภารกิจของโรงพยาบาลที่เป็นแหล่งฝึกบุคลากร และภารกิจในการรองรับภาวะวิกฤต ออกจากต้นทุนการให้บริการทั่วไป เพื่อให้สามารถกำหนดงบประมาณและกลไกการจ่ายเงิน ได้อย่างเหมาะสมและสอดคล้องกับต้นทุนค่าบริการที่แท้จริง ตลอดจนพิจารณาจัดตั้งศูนย์เชื่อมโยงข้อมูลเกี่ยวกับการจ่ายเงินชดเชยค่าบริการของแต่ละกองทุน เพื่อให้สามารถติดตามสถานการณ์ด้านรายรับและการจ่ายเงินชดเชยค่าบริการในการสนับสนุนให้โรงพยาบาลได้รับรายรับที่เหมาะสมต่อการดำเนินการที่มีประสิทธิภาพและไม่ส่งผลกระทบต่อการให้บริการกับประชาชน