1. แผนงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย

ระบบการเงินการคลังสุขภาพ เป็นกลไกสำคัญอย่างหนึ่งในระบบบริการสุขภาพ และมีเป้าประสงค์หลักเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการคลังระบบบริการสุขภาพ กล่าวคือ การแบกรับภาระค่าใช้จ่ายควรเป้นไปตามความสามารถในการจ่ายของประชาชน ขณะเดียวกันก็ไม่ควรมีครัวเรือนใดต้องล้มละลายหรือตกอยู่ใต้เส้นความยากจนอันเนื่องมาจากการจ่ายค่ารักษาพยาบาล นอกจากนั้นระบบการคลังสุขภาพยังมีวัตถุประสงค์กลางในการอำนวยการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เป็นธรรม ประสิทธิภาพในการจัดสรรและใช้ทรัพยากร และคุณภาพบริการ

สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย (สวปก.) เริ่มจากการเป็นแผนงานวิจัยเพื่อการติดตามประเมินระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (UCME) ภายหลังจากประเทศไทยมีนโยบายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ต่อมาในปี 2548 ได้มีการจัดตั้งเป็นสำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย ตามประกาศสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข เลขที่ 48-ค-022 ลงวันที่ 2 มีนาคม 2548  ซึ่งในขณะนั้นยังคงมีสถานะเป็นเพียงแผนงานหนึ่ง  ต่อมาในปี 2552 จึงได้มีการจัดตั้งเป็นหน่วยงานภายในของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ตามมติคณะกรรมการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข ครั้งที่ 4/2552 เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2552  โดยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 15(4) แห่งพระราชบัญญัติสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข พ.ศ.2535 และความในข้อ 4 ของข้อบังคับสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข ว่าด้วยการจัดตั้งเครือสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข พ.ศ.2551 เพื่อรองรับการดำเนินงานติดตามประเมินระบบการคลังและระบบบริการทางการแพทย์และสาธารณสุขไทยอย่างต่อเนื่อง

วัตถุประสงค์ของแผนงาน

1. พัฒนาระบบข้อมูลและแบบจำลอง เพื่อการติดตามประเมินระบบการคลังและระบบบริการทางการแพทย์และสาธารณสุขไทยอย่างต่อเนื่อง
2. วิจัยพัฒนาระบบย่อยและประเมินผล (R&D) ในระบบบริการสุขภาพและระบบหลักประกันสุขภาพของประเทศ
3. บริหารและจัดทำคลังข้อมูลด้านการติดตามประเมินผลที่รวบรวมและประมวลจากระบบบริการสุขภาพทุกระบบ เพื่อการนำไปใช้ประโยชน์ทางการบริหารและวิชาการ รวมทั้งป้อนกลับข้อมูลอย่างต่อเนื่องเพื่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ และนำไปสู่การจัดทำข้อเสนอเพื่อพัฒนาระบบ

ขอบเขตการดำเนินงาน

เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในระบบบริการสุขภาพ สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย (สวปก.)ได้กำหนดขอบเขตการวิจัยและพัฒนาระบบในสี่ด้านหลักดังนี้

1. การวิจัยเพื่อความเป็นธรรมในการคลังระบบประกันสุขภาพ ประกอบด้วยการวิจัยและพัฒนาเพื่อให้เกิดมาตรฐานของระบบสิทธิประโยชน์ มาตรฐานวิธีและอัตราการจ่ายค่าบริการของกองทุนประกันสุขภาพ ความเป็นธรรมในการอุดหนุนงบประมาณภาครัฐและการจัดสรรงบประมาณ
2. การวิจัยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการซื้อและจ่ายค่าบริการสุขภาพ โดยการวิจัยเพื่อพัฒนามาตรการต่างๆในการสงเสริมให้ระบบบริการสุขภาพสามารถเข้าถึงได้สะดวก มีระบบการส่งต่อที่มีประสิทธิภาพ บริการมีคุณภาพและประสิทธิผล ตอบสนองต่อความคาดหวังของสังคม ขณะเดียวกันสามารถควบคุมค่าใช้จ่ายได้ 
3. การวิจัยเพื่อพัฒนาระบบบริการปฐมภูมิให้เข้มแข็ง ทั้งในเขตเมืองและชนบท มีศักยภาพมาตรฐาน สามารถจัดบริการได้อย่างมีประสิทธิผล ขณะเดียวกันกลไกการจ่ายต้องเอื้อต่อการพัฒนาและมีธรรมาภิบาลในการบริหารเครือข่าย
4. การวิจัยเพื่อพัฒนาให้เกิดธรรมาภิบาลในการบริหารระบบประกันสุขภาพ โดยวิจัยและพัฒนากลไกการเบิกจ่าย ระบบข้อมูลและบัญชี การติดตามประเมิน ระบบสุขภาพในพื้นที่ และกลไกการตรวจสอบ 

ผลได้ของแผนงาน

การดำเนินงานของ สวปก. มุ่งให้เกิดผลลัพธ์และผลผลิต ดังนี้

1. มีเครื่องชี้วัดและข้อมูลสารสนเทศเพื่อการติดตามผลระบบการคลังสุขภาพและระบบบริการสุขภาพที่ตรงกับบริบทของประเทศไทย และสามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระบบสุขภาพได้
2. เกิดข้อมูลป้อนกลับในสัมฤทธิผลของการดำเนินงานของระบบประกันสุขภาพและบริการสาธารณสุขในมิติต่างๆ ให้แก่ผู้กำหนดนโยบาย ผู้บริหารจัดการระบบ นักวิชาการ ตลอดจนผู้ให้บริการ อันได้แก่ กระทรวงสาธารณสุข สำนักงบประมาณ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานประกันสังคม กรมบัญชีกลาง และสามารถให้ข้อมูลกับหน่วยงานที่เป็นกลไกของรัฐในระดับนโยบายอื่นๆ ได้ เช่น สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานวิจัยระบบสาธารณสุข ในรูปแบบต่างๆ คือ รายงานประจำปี รายไตรมาส รายประเด็นหรือกลุ่มเป้าหมาย สถานการณ์แนวโน้มต่างๆ
3. มีข้อเสนอเชิงนโยบายในการพัฒนากลไกย่อยในระบบหลักประกันสุขภาพและการคลังระบบสาธารณสุขเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความเป็นธรรมในระบบ เช่น มาตรการในการควบคุมค่าใช้จ่าย รูปแบบและอัตราการจ่ายค่าบริการที่เหมาะสม ดัชนีด้านการเงินการคลัง

ผู้รับผิดชอบ

• นพ. สัมฤทธิ์  ศรีธำรงสวัสดิ์

ติดต่อแผนงาน

• admin@hisro.or.th

เว็บไซต์แผนงาน

• www.hisro.or.th