วิจัยสู่การพัฒนา “ผู้สูงวัย” สุขภาพดี-มีคุณค่า ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

หมวดหมู่กลาง 
เขียนโดย
thitima
เมื่อวันที่
2018-04-10 16:57
แท็ก 
วิจัยสู่การพัฒนา “ผู้สูงวัย” สุขภาพดี-มีคุณค่า ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) เตรียมจัดประชุมวิชาการการวิจัยระบบสุขภาพประจำปี 2557 “วิจัย...เปลี่ยนชีวิต” 4-5 ก.ย.นี้ ที่ศูนย์ประชุมอิมแพคฟอรั่ม เมืองทองธานี พร้อมเปิดรับบทคัดย่องานวิจัยคัดเลือกร่วมแสดงภายในงาน
จำนวนผู้อ่าน
7340

“สังคมผู้สูงอายุ” ของวันนี้และวันหน้า
          ด้วยสัดส่วนของผู้สูงอายุที่มีจำนวนมากขึ้นทุกปี จนประเทศไทยก้าวเข้าสู่ “สังคมผู้สูงอายุ” อย่างไม่อาจปฏิเสธได้  ทั้งนี้องค์การสหประชาชาติได้ประเมินสถานการณ์ว่า ในปี 2544 - 2643 จะเป็นศตวรรษแห่งผู้สูงอายุ จะมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 10 ของประชากรรวมทั่วโลก และมีแนวโน้มว่าประชากรผู้สูงอายุเหล่านั้นจะมีฐานะยากจน ซึ่งเป็นประเด็นท้าทายทั้งทางสังคมและเศรษฐกิจที่แต่ละประเทศต้องเตรียมรับมือและวางแผนรองรับอย่างเป็นระบบ  
          สำหรับประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สถานการณ์สังคมผู้สูงอายุมาตั้งแต่ปี 2548 และมีอัตราการเพิ่มของประชากรผู้สูงอายุอย่างรวดเร็ว และในปี 2583 คาดว่าจะมีประชากรผู้สูงอายุ
80 ปีขึ้นไป เพิ่มขึ้นอีกเกือบเท่าตัว เมื่อจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นในทุกปี นั่นหมายถึงความต้องการการดูแลในระยะยาวที่เพิ่มมากขึ้นด้วย

ปลุกพลัง เสริมคุณค่า ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
          เมื่อประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแบบเต็มตัว ระบบการดูแลผู้สูงอายุก็ต้องขับเคลื่อนตาม เพื่อทำให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม  ซึ่งภายใต้ขุมพลังของผู้สูงอายุที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลตนเอง จึงเป็นตัวแปรหลักในการขับเคลื่อนระบบการดูแลที่ผู้สูงอายุ  โดยไม่ต้องเป็นภาระของบุตรหลานหรือญาติพี่น้องรวมทั้งบุคคลอื่นๆ ด้วยแนวคิดการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมด้วยตนเองให้มากที่สุด เพื่อคงไว้ซึ่งศักยภาพและความภาคภูมิใจแห่งตน  การป้องกันไม่ให้ผู้สูงอายุกลายเป็นผู้ไร้ประโยชน์ สูญเสียลักษณะเฉพาะตัวและความมีคุณค่า ผสานกับการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการพัฒนาการดูแลผู้สูงอายุ ซึ่งสอดคล้องกับระบบสุขภาพพอเพียง ประกอบด้วย 1) ยึดทางสายกลาง 2) มีความสมดุลพอดี 3) รู้จักพอประมาณ 4) มีเหตุผล 5) มีระบบภูมิป้องกัน
6) รู้เท่าทันโลก และ 7) มีคุณธรรมและจริยธรรม

งานวิจัยเติมเต็มความรู้ - พัฒนาหลักสูตรการดูแลผู้สูงวัย
          “งานวิจัยเรื่องการพัฒนาหลักสูตรการดูแลตนเองของผู้สูงอายุตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง” หนึ่งในงานวิจัยของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ที่ให้ความสำคัญกับสถานการณ์สังคมผู้สูงอายุ โดยงานวิจัยดังกล่าวเป็นงานวิจัยที่ตั้งต้นจากการศึกษาพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุ และนำไปสู่การพัฒนาหลักสูตรการดูแลตนเองของผู้สูงอายุที่บูรณาการระหว่างทฤษฎีการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ ร่วมกับการใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้
พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองตามทฤษฎีการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ ประกอบด้วย
          1) ด้านความรับผิดชอบต่อสุขภาพ
          2) ด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล
          3) ด้านการออกกำลังกาย
          4) ด้านโภชนาการ
          5) ด้านการจัดการความเครียด

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการส่งเสริมสุขภาพ ประกอบด้วย
          1) ด้านความพอประมาณ
          2) ด้านการมีเหตุผล
          3) ด้านการมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี
          4) ด้านเงื่อนไขความรู้
          5) ด้านเงื่อนไขคุณธรรม
** ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ชี้ให้เห็นความสำคัญของการดูแลตนเอง โดยเฉพาะเรื่องที่ใกล้ตัวมากที่สุด พยายามใช้สิ่งที่มีคุณค่าในท้องถิ่นนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เชื่อมโยงกับการดูแลสุขภาพตนเอง ซึ่งเป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถทำได้ โดยการส่งเสริมสุขภาพของตนเอง ป้องกันและสร้างภูมิคุ้มกันก่อนที่จะเจ็บป่วย นำไปสู่การสร้างสุขภาพตนเองให้แข็งแรง

ศึกษาพฤติกรรม..นำสู่การพัฒนาหลักสูตร
          งานวิจัยศึกษาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีกลุ่มตัวอย่างเป็นประชากรที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 400 คน โดยเก็บรวบรวมข้อมูลได้ 387 ชุด คิดเป็นร้อยละ 96.75 ซึ่งใช้แบบสอบถามที่มีประเด็นการศึกษาพฤติกรรม ดังนี้
          1. ข้อมูลทั่วไป เช่น เพศ อายุ สถานภาพสมรส ความสามารถในการอ่านและเขียนหนังสือ รายได้ ค่าใช้จ่ายในการดูแลตนเอง กิจกรรมการดูแลตนเองด้วยการออกกำลังกาย ฯลฯ
          2. พฤติกรรมการดูแลตนเอง ได้แก่ การรับรู้ประโยชน์ในการปฏิบัติพฤติกรรมการดูแลตนเอง  การรับรู้อุปสรรคในการปฏิบัติพฤติกรรมการดูแลตนเอง  การรับรู้ความสามารถของตนในการปฏิบัติพฤติกรรมการดูแลตนเอง
          3. สภาพความเป็นจริงในการดูแลตนเอง ด้านความรับผิดชอบด้านสุขภาพ  ด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล  ด้านการออกกำลังกาย  ด้านโภชนาการ  ด้านการจัดการความเครียด
          4. พฤติกรรมการดูแลตนเองตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ด้านความพอประมาณ  ด้านการมีเหตุผล  ด้านการมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี  ด้านเงื่อนไขความรู้  ด้านเงื่อนไขคุณธรรม
          ประกอบข้อมูลกับแบบสัมภาษณ์ 4 ประเด็น 1) ปัญหาที่พบในกลุ่มผู้สูงอายุ  2) ความต้องการของผู้สูงอายุ  3) การปรับตัวและการวางตัวของผู้สูงอายุ  4) การดูแลสุขภาพตนเองตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
          ทั้งนี้ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาวิจัย นำไปสู่การพัฒนาหลักสูตรการดูแลตนเองของผู้สูงอายุตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอพียง

หลักสูตรการดูแลตนเองของผู้สูงอายุตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
คุณสมบัติผู้เรียน : ประชาชนที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป
ระยะเวลาเรียน : หลักสูตร 3 เดือน
โครงสร้างหลักสูตร : ภาคทฤษฎี 18 ชั่วโมง  ภาคปฏิบัติ 42 ชั่วโมง

ภาคทฤษฎี
• แนวคิด ความสำคัญของผู้สูงอายุในสังคมไทย
• ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการดูแลตนเองของเพนเดอร์
• ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การอยู่ร่วมกันและความเข้าใจซึ่งกันและกัน
• การส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุตามหลัก 8 อ. อาหาร อนามัย อากาศ การดูแลการขับถ่าย (อุจจาระ) งานอดิเรก อารมณ์ การป้องกันอุบัติเหตุ การออกกำลังกาย
• สรุปพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ภาคปฏิบัติ
• การดูแลตนเองตามทฤษฎีการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงด้านร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ของผู้สูงอายุ
• การประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเองทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ของผู้สูงอายุตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
• การดูแลตนเองตามทฤษฎีการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงด้านสังคม
• การประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเองทางด้านสังคมของผู้สูงอายุ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
• การดูแลตนเองตามทฤษฎีการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ที่มีต่อการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ตามหลัก 8 อ.
• การประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุตามหลัก 8 อ. ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
• ประเมินความรู้สึกที่มีต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย สู่การพัฒนาระบบสุขภาพ
          1. หน่วยงานด้านสาธารณสุขควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาหลักสูตรทั้งในระยะสั้น และระยะยาว สำหรับการดูแลตนเองของผู้สูงอายุ โดยสนับสนุนด้านงบประมาณในการศึกษาพัฒนาหลักสูตรที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงอย่างทั่วถึง
          2. หน่วยงานด้านสาธารณสุขและด้านการศึกษา ควรมีการพัฒนาหลักสูตรที่มีความถูกต้องทั้งทางด้านหลักการพัฒนาหลักสูตร และหลักการทางสาธารณสุข เพื่อกำหนดนโยบายในการจัดการเรียนการสอนในสถาบันการศึกษาแต่ละระดับ  
          3. หน่วยงานท้องถิ่น ควรมีบทบาทในการจัดการเรียนการสอนหรือจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลตนเองให้กับผู้สูงอายเพิ่มมากขึ้น พร้อมกับการสนับสนุนในด้านต่างๆ อาทิ งบประมาณ บุคลากร ข้อมูลข่าวสารต่างๆ ที่เอื้อต่อการพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุ

ข้อมูลเอกสารฉบับนี้จาก งานวิจัย การพัฒนาหลักสูตรการดูแลตนเองของผู้สูงอายุตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง , สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข
* งานวิจัยแล้วเสร็จปีงบประมาณ 2561    
ดาวน์โหลดงานวิจัยของ สวรส.และเครือข่าย คลิก http://kb.hsri.or.th

แสดงความคิดเห็น

Filtered HTML

  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • HTML tags will be transformed to conform to HTML standards.

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.